السيد محمد حسين الطهراني
325
الله شناسى (فارسى)
نداشتهاند بنابراين منبع علم آنان فقط پيغمبر و علىّ عليهما صلوات الله بوده . و مهمترين دليلى كه ما در دست داريم و ثابت مىكند كه آن سه امام نسبت به اين سه نفر از افاضهء عالىترين معارف دينى مضايقه نمىفرمودند ، و نيز نشان مىدهد كه آن معارف از چه مقوله معارفى مىباشد ، كتاب « مِصباح الشّريعة » است كه حاوى احاديثى در حقائق و معارف است كه امام جعفر صادق بيان فرموده و در هنگامى كه شقيق بلخى ملازم حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام بوده ، به دستور آن حضرت يكى از خواصّ اهل علم كه نسبت قرابت به آن جناب داشته و احاديث مذكور را ضبط كرده ، به شقيق بلخى مىسپارد و شقيق آنها را براى خِصّيصين از اهل معرفت و تصوّف بيان مىكند . اين كتاب كه متضمّن اسرار و حقائق تصوّف است ، در نزد اعاظم علماء شيعه موثوق بوده ؛ و مرحوم حاج ميرزا حسين نورى كه خاتم محدّثين شيعه است به احاديث آن اعتماد كرده و آن را جزء مآخذ كتاب « مُستدرَك الوَسائل » قرار داده است . فُضَيل عياض نيز كه از مشاهير متصوّفه در قرن دوّم هجرى است ، و نجاشى او را توثيق نموده و شيخ طوسى در « الفِهرِست » به زهد او را ستوده ؛ بنا بر آنچه نجاشى در كتاب رجال خويش نوشته ، كتابى داشته است كه آن را از حضرت صادق روايت كرده . ( به « خاتمهء مستدرك » ج 3 ، ص 333 رجوع شود . ) ولى گمان مىكنم اين كتاب در زمان ما از ميان رفته باشد ؛ امّا كتاب « مِصباح الشّريعة » كه داراى صد باب در حقائق است ، امروزه موجود است و به چاپ هم رسيده است . و حاج ميرزا حسين نورى را در « خاتمهء مستدرك » به مناسبت ذكر اين كتاب سخنى است كه با مطالب ما تا حدّى ارتباط دارد ، و لهذا خلاصهء آن را ترجمه مىكنيم : محدّث نورى بيان مىكند كه صوفيّه دو مقصد دارند مرحوم حاجى نورى مىنويسد : صوفيّه دو مقصد دارند كه يكى از آنها